Brandis kwartet

Twee componisten, gescheiden door een dikke eeuw muziekgeschiedenis. Ze lijken elkaars tegendelen, maar is dat wel zo?

Ludwig van Beethoven was de componist zoals er maar één in de muziekgeschiedenis optreedt. Hij vernieuwde niet alleen de muziek, maar ook de hele idee van de componist. Na hem wilden alle componisten Beethoven zijn: hemelbestormende kunstenaars, onafhankelijk van elke mode en elke broodheer, die de muziekgeschiedenis eigenhandig herschreven.

Paul Hindemith was een bijzondere componist. Hij wilde juist geen Beethoven zijn. Laat hem maar muziek schrijven zoals dat in de achttiende eeuw ging: niet voor de eeuwigheid, maar voor de gelegenheid. Geen grote pretenties. Heel wat van zijn stukjes zijn zelfs verloren gegaan - iets wat bij twintigste-eeuwse componisten zelden voorkomt.

En toch... in het strijkkwartet vinden Beethoven en Hindemith elkaar. Allebei waren deze componisten gek op Haydn, die het strijkkwartet groot maakte. Beethoven liet zich in zijn kwartetten van zijn persoonlijkste kant zien: nergens anders schreef hij zulke moderne, esoterische muziek. En Hindemith, die neemt in zijn strijkkwartetten vaak een serieuzere pose aan. Hij voelde de traditie die er aan het genre vastzat en kon niet anders dan goed zijn best doen.

Een kleine verklarende noot ten slotte. Het kwartet opus 22 van Hindemith is zijn vierde strijkkwartet, maar staat te boek als zijn derde. Dat komt doordat het eerste strijkkwartet (opus 2) bij leven niet gepubliceerd werd. Intussen weet de muziekwetenschap beter.