de Herkenning deel 10

Deel 10 van de Herkenning is een concert met twee gezichten: conservatief en progressief.

We zitten nu in de jaren vijftig en zestig. In deze tijd eist de avant-garde de aandacht op. Het zijn ook de componisten van de avant-garde die de geschiedenisboekjes hebben gehaald. Tegelijk waren er genoeg componisten die een conservatieve stijl hanteerden: oudere componisten, of gewoon kunstenaars die zich niet senang voelden bij de nieuwe stijl.

In dit concert wordt de harde avant-garde vertegenwoordigd door Iannis Xenakis. Zijn stochastische muziek (het woord alleen al...) was het antwoord op de seriële muziek van Boulez en Stockhausen. In gewone mensentaal komt het hierop neer: getallenreeksen bepalen niet zozeer de klank van de losse noten, maar meer de grote vorm. Hierdoor wordt het voor de luisteraar een stuk gemakkelijker iets van structuur in zijn werk te horen.

De Poolse Grażyna Bacewicz vertegenwoordigt het traditionele kamp. Niettemin klinkt haar muziek zeer origineel en is ze ook niet doof voor ontwikkelingen als de atonale muziek. Ook de Deen Per Nørgård schrijft muziek die voor de oorlog geschreven had kunnen zijn.

De andere twee componisten zitten er een beetje tussenin. De Hongaar György Kurtág en de Brit Harrison Birtwistle horen niet bij de harde kern van de avant-garde, maar toch wel bij de buitenste schil. Hun muziek is onmiskenbaar van na de oorlog, maar er mag best een beetje melodie en traditie in zitten.