Fauré & Sjostakovitsj

Het edele genre van het pianokwintet, twee keer door een sombere bril.

In 1842 bracht Schumann een nieuw werk uit: een kwintet voor piano en strijkkwartet. Het was een van zijn eerste grote kamermuziekwerken. Schumann, die toen rond zijn artistieke hoogtepunt zat en steeds bekender werd, had met dit werk een groot succes. Het pianokwintet werd meteen een genre op zich. De hele verdere romantiek putten verschillende componisten zich in dit genre uit, onder wie Brahms, Dvorak en Saint-Saëns.

Gabriel Fauré (1845-1924) kwam pas op latere leeftijd tot het pianokwintet. Hij schreef er twee, het eerste in 1905 en het tweede in 1921. De aanleiding voor het eerste kwartet was een opdracht van de Belgische violist-componist Eugène Ysaÿe en zijn Quatuor Ysaÿe. Het is daarom niet meer dan passend dat nu het Frans-Belgische Quatuor Danel dit werk oppakt.

Fauré is bekend om zijn oorstrelende muziek, maar onder deze charme schuilt vaak de depressie waar hij mee te kampen had. Erg vrolijk is zijn kwintet daarom niet. Dat heeft hij gemeen met Dmitri Sjostakovitsj. Er is van alles gezegd over de terreur waaronder hij moest componeren en hoezeer het regime zijn artistieke vrijheid beknotte, maar uiteindelijk zat het verdriet in hemzelf. De kans is groot dat hij zich nergens echt op zijn gemak had gevoeld. Hebben we het over de stijl, dan is Sjos heel andere koek: zijn muziek klinkt bewust moeizaam, met tonen van ironie, en hij is gek op oude vormen als de fuga. Sensueel en cerebraal gaan samen in dit waardige concert.