Franciscuskwartet in Kasteel Ammersoyen

Drie strijkkwartetten - en een kwintet.

Voor liefhebbers van het strijkkwartet zijn de kwartetten van Beethoven wel het summum. Ja natuurlijk, de concurrentie is groot en eigenlijk wil je geen enkele componist missen, maar Beethovens kwartetten zijn zo indringend, zo vooruitstrevend, zo werelds subliem en tegelijk zo intens persoonlijk dat ze het ijkpunt zijn voor op zijn minst alles wat erna komt.

Het Franciscuskwartet voert hier Beethovens laatste kwartet uit, het kwartet in F opus 135. Na een paar jaar wild experimenteren met vorm en inhoud - Beethoven wijdde de laatste fase van zijn leven helemaal aan dit genre - keert hij hier terug naar een traditionelere vierdelige vorm. Beroemd werd het muzikale motto 'Muss es sein' boven het laatste deel. Voelde Beethoven echt zijn einde naderen en drukte hij dat hier uit? Of nam hij een loopje met iedereen die dit lezen mocht?

Naast Beethoven is er plaats voor een nieuw werk van Kees Arntzen, alsook voor Sjostakovitsj. Van deze Rus horen we nu eens geen heel kwartet, maar een tweetal miniatuurtjes. We herkennen - als we een beetje ons best doen - de componist van populaire stukken als de Tweede Wals.

Een strijkkwartet is het mooiste wat er is, vonden velen. Maar Mozart zocht de uitdaging nog een beetje verder: in het strijkkwintet. De extra altviool die het genre vraagt gaat terug op een oude Salzburgse traditie. Mozart heeft in het begin de grootste moeite om zinvolle partijen te schrijven voor vijf instrumenten, maar wordt daar in zijn latere jaren steeds beter in. Hier horen we alweer zijn vierde kwintet. Het is een opvallend sombere compositie, die er verder uitspringt door zijn langzame finale (normaal een snel deel dat hooguit een korte langzame inleiding krijgt). Misschien krijgen we hier meer dan anders de echte Mozart te horen...