Meesterwerken op zich

Liszt heeft ons een berg pianomuziek nagelaten. Daar is nauwelijks een werk bij dat niet meesterlijk, baanbrekend en visionair was.

Paul Komen, die hier speelt op een Pleyel uit 1865, kiest bepaald niet twee van de lichtste uit. La vallée d'Obermann komt uit het eerste boek van Années de Pèlegrinage, maar had zo op zichzelf kunnen staan. Met zijn duur van een kwartier, die de verwikkelingen in de gelijknamige roman van Étienne de Senancour volgt, steekt het met kop en schouders uit boven de andere stukjes in dat boek, die vaak één beeld schetsen en met een paar minuten klaar zijn. Het typisch negentiende-eeuwse verhaal draait om de stemmingwisselingen bij de hoofdpersoon - passie, wanhoop, ennui.

De Sonate in b-klein is het langste en meest ambitieuze van Liszts pianowerken. De componist transformeert de klassieke sonate naar een vorm die, volgens de componist, beter paste bij de eisen van zijn tijd: het werk verloopt in één deel, en de traditionele secties van expositie, doorwerking en reprise zitten tussen contrasterende delen heen gevlochten. Een absoluut meesterwerk dat bij publicatie niet begrepen werd. Zeker niet door Robert Schumann, aan wie het werk is opgedragen, of aan zijn vrouw Clara, die het werk wegens Roberts ziekte aannam. Een vergiftigd geschenk vond ze het.

De sonate is alles bij elkaar ook wel Liszts moeilijkste werk. Misschien niet eens in technische zin - Liszt heeft zoveel aartsmoeilijke stukken geschreven. Maar de lengte van het werk, in combinatie met de constante wisseling van textuur en de subtiele samenhang tussen de verschillende thema's, maakt dat alleen de beste en muzikaalste pianisten de eenheid in het stuk kunnen bewaren.