Musica Amphion

De muziek staat op een kantelpunt. Wie geeft haar net dat ene duwtje?

Lang hadden we een vertekend beeld van de muziekgeschiedenis. Bach en Händel stierven in 1750 en 1759. Haydn en Mozart werden geboren in 1732 respectievelijk 1756. Hun stijlen verschillen als dag en nacht. Hoe was het in vredesnaam mogelijk dat de muziek in een paar jaar tijd zo radicaal veranderd was?

Voor het antwoord moeten we niet bij Bach en Händel zijn, maar bij hun tijdgenoten. Bij Georg Philipp Telemann bijvoorbeeld. Telemann werd jarenlang te min gevonden: een oppervlakkige veelschrijver die commercieel belang boven artistieke waarde stelt. In zijn eigen tijd zag men dat heel anders: Bach zelf was bijvoorbeeld bevriend met Telemann en zeer over diens muziek te spreken.

Hoewel Telemann inderdaad de smaak des volks kent en de eenvoud opzoekt, ontbreekt het hem nooit aan inspiratie. Keer op keer weten oudemuziekensembles weer nieuwe sonates, suites en concerten van hem te vinden, en zelden stellen ze teleur. Ook nu weer worden er twee kwartetten opgediend.

De volgende stap van barok naar klassiek komt van Johann Gottlieb Janitsch (1708-1763). Deze Sileziër is alweer van een jongere generatie, en weet daardoor verder los te raken van de barokke conventies. Hij behoort tot de eerste componisten die in de galante stijl schrijven. Als zodanig kan hij concurreren met de kinderen van Bach; hij was er zelfs nog een stukje eerder bij. Klinkt zijn muziek ons een tikje sentimenteel in de oren, dan moeten we niet vergeten dat hier de wortels van een nieuwe stijl liggen, het begin van een weg die binnen enkele decennia naar Haydn en Mozart leidt.