Oldenburg aan de Beethoven

Beethovens 32 pianosonates horen tot het beste belangrijkste dat hij gecomponeerd heeft. Ze kunnen daarom ook niet gauw te vaak gespeeld worden.

Anders dan de symfonie, het concert en het strijkkwartet, die al door Mozart en Haydn groot waren gemaakt, was de pianosonate een relatief pretentieloos werk. Zelfs de sonates van Mozart hebben over het algemeen niet de ambitie van zijn kamermuziek voor meerdere personen. Beethoven bracht daar verandering in. Voor hem werd de pianosonate een direct middel van expressie, waarin de componist zijn muzikale inspiratie meteen in hoorbare muziek kon omzetten.

In dit concert horen we drie sonates. De eerste stamt nog uit de begintijd. De Sonate in C is één van de drie sonates opus 2, opgedragen aan Joseph Haydn. De muziek is ook sterk aan Haydn (en Mozart) schatplichtig. Hoe anders is dat bij sonates nr. 21 ("Waldsteinsonate") en nr. 23 ("Appassionata"). Beethoven heeft de sonate intussen uitgebouwd tot een hoogst persoonlijke vorm, waar hij mij doet wat hij wil. De Waldsteinsonate kent u misschien van de pianoles. Het eerste deel is goed te doen, maar denk niet te gauw dat je klaar bent voor het laatste deel...

Het slotstuk, het rondo opus 129, is ongetwijfeld een feest der herkenning, ook voor mensen die weinig van klassieke muziek weten. Het wilde stuk met zijn opzwepende Hongaarse invloeden is talloze keren als toegift op pianorecitals gebruikt en het verveelt nooit. Het hoge opusnummer is bedrieglijk: dit werk werd pas na Beethovens dood gepubliceerd, maar al jaren eerder geschreven. Het stamt uit dezelfde tijd als zijn "Haydn"-sonates. 200 jaar later is het nog steeds een paradepaardje.