Per-Sonat

Hildegard von Bingen is zonder twijfel de bekendste middeleeuwse componist. Maar hoe vaak hoort u haar werk?

In de twaalfde eeuw, de tijd waarin Hildegard leefde, verspreidde de devotie zich in rap tempo over Europa. Ook vrouwen wilden nu massaal het klooster in. Vrouwenkloosters, die voorheen als een soort bijgebouwen tegen mannenkloosters aan hingen, werden nu zelfstandige organisaties. Binnen deze gesloten wereld konden vrouwen hun eigen, zelfstandige leven leiden zoals ze dat in de westerse beschaving nog nooit hadden gedaan.

Hildegard von Bingen stond in de voorhoede van die ontwikkeling. Onder haar bezielende leiding bloeide het vrouwenklooster op. Haar geschriften zitten vol met typisch middeleeuwse, zeer vrouwelijke maar vooral intens persoonlijke mystiek. Na haar dood werd ze heilig verklaard en in de katholieke kerk is men nooit opgehouden haar te vereren.

Omdat een klooster ook gezangen nodig heeft, voorzag Hildegard in deze behoefte. Maar ze maakte zich er niet gemakkelijk vanaf! Steeds weer doorbreekt ze de esthetiek van het traditionele Gregoriaans. Haar gezangen zitten vol met grote sprongen en vereisen soms een bereik van meer dan twee octaven - ongekend voor middeleeuwse muziek! Het verklaart waarom we, ook in de eenentwintigste eeuw, Hildegard zo hoog hebben zitten als componiste - ook al klinken haar eenstemmige gezangen op het eerste gehoor zo eenvoudig.