Vage schoonheid, schone vaagheid

Geen vaste vorm, inspiratie uit de literatuur, diep emotionele melodielijnen. Als ergens de clichés van de romantiek kloppen, is het wel voor deze muziek.

Een ballade is een stuk verhalende, mondeling overgedragen poëzie - of een stuk poëzie dat volks wil lijken. In elk geval: geen instrumentale muziek. Toen Chopin zijn eerste Ballade opus 23 uitbracht, was het dus wel duidelijk welke kant hij op wilde. Al meteen in het begin heeft het oor moeite om de toonsoort en de maatsoort te bepalen. Wanneer die uiteindelijk gevonden zijn, volgt er een eindeloos spel met meerdere rapsodische thema's. Nog niet eens volkslied-achtige thema's, want het is typische pianomuziek. Maar wel pianomuziek die uit de formele kaders wil breken en zijn eigen verhaal wil vertellen. Deze vorm beviel Chopin zo goed, dat hij hem tijdens zijn korte leven nog vier keer zou toepassen.

Voor Liszt was inspiratie uit de literatuur regel in plaats van uitzondering. Net als Chopin vertelt hij niet letterlijk een verhaal (in de zin van 'en toen gebeurde er dit en dat is in de muziek te horen'), maar de thema's en sfeer van een verhaal zijn vaak aanleiding tot de thema's in de muziek. La Vallé d'Obermann is gebaseerd op de roman Obermann van Étienne Pivert de Senancour. Het stuk maakt deel uit van Liszts Années de pèlegrinage, een serie van drie boeken waarin de gebruikelijke virtuositeit naar de achtergrond verdwijnt, zodat de lyriek en de muzikale vernieuwing alle aandacht krijgen.