Damas del Tango, deel 1

Eind negentiende en begin twintigste eeuw was Argentinië het beloofde land voor miljoenen emigranten, vooral uit Zuid-Europa. De massale trans-Atlantische migratie leidde gedurende tientallen jaren tot een groot mannenoverschot. In die omstandigheden is de tango ontstaan, en is daarom het cultureel voortbrengsel van een mannenwereld. In de programmareeks Tango – Lied van Buenos Aires is de doorwerking in de tangoteksten belicht.

Naar de inhoud is het tangolied een mannelijk vertoog. De grote verscheidenheid aan vrouwen in de werkelijke wereld werd in het tangolied teruggebracht tot een beperkt aantal stereotypen (de liefhebbende en aanbeden moeder, het afgedankte danseresje, de ontrouwe vrouw, de smachtend wachtende verloofde, enzovoorts). Zij waren gedaanten ontsproten aan en gevormd in de mannelijke voorstellingswereld. In die mannenwereld is de vrouw ‘de ander’.

Iets dergelijks geldt voor de beoefening van tangomuziek. De foto’s van orkesten op de platenhoezen laten zien dat dat deze steevast waren samengesteld uit mannen. Uiteraard sloot dat alles aan bij de smaak van het publiek, die goed werd aangevoeld door de producenten van muziek, theater, film en radio. In de economische en culturele kaders van die tijd was het voor vrouwen veel moeilijker zich beroepsmatig staande te houden in de culturele industrie van de tango, die veel nachtwerk en rondreizen vergde.

Vrouwelijke musici of orkesten waren er wel, maar deze werden niet op de plaat gezet.  

In dat patroon past ook dat er weinig vrouwelijke tekstschrijvers en toondichters waren. Tekenend is dat sommige vrouwen optraden in mannenkleding (zoals Azucena Maizani) of publiceerden onder een mannennaam (zoals María Luisa Carnelli onder de schuilnamen Luis Mario en Mario Castro). Wat betreft de dans zijn meer mannelijke dan vrouwelijke dansers bij name bekend.

Op het gebied van de tango canción (het tangolied) waren de mannelijke zangers talrijker en bekender. Gardel, Corsini, Magaldi, Dante, Vargas, noem maar op, zij hebben nauwelijks tegenhangers.

Mercedes Simone

Volgens velen zou een vrouwenstem daarvoor minder geëigend zijn, want te hoog, te schel, te gepolijst.

Toch zijn er reeds in de periode van de klassieke tango vele zangeressen geweest (niet toevallig overigens meestal mezzo- of altstemmen). Zij traden minder op in danszalen en concerten, maar zongen vaak in de studio, voor de radio en in films. Om die reden zijn veel opnamen bewaard gebleven, en daaruit is geput in deze radioreeks Damas del Tango. Mercedes Simone, Ada Falcón en Libertad Lamarque zijn enkele bekende namen, maar ook de stemmen van vele minder bekende zangeressen zullen zijn te horen.

De citaten in het programma zijn afkomstig uit het gelijknamige boek 'Tango - Lied van Buenos Aires' met de Nederlandse vertaling van tangoliederen van programmamaker Joep à Campo. (ISBN 978-90-77232-0-2 NUR 309). Bij het boek hoort toegang tot de website www.acampo.nl. Daarin staat de muziek van alle liederen, links naar dansvideo’s en aanvullende vertalingen. Met het boek worden de gebruikersnaam en het wachtwoord meegezonden.

Luisteraars van de Concertzender kunnen het boek met 30% korting bestellen voor € 19,50 (winkelprijs € 29,80), inclusief verzendkosten. U kunt bestellen door overmaking van  € 19,50 op bankrekening IBAN = NL66 INGB 0001496318 [BIC:INGBNL2A] t.n.v. J. à Campo, Rotterdam NL, onder vermelding van "Tango Concertzender". En natuurlijk vermelding van uw adres en emailadres.