De Os terugluisteren: Formalistische tendensen

Op 2 oktober besteede aflevering 43 van Een Os op het dak aandacht aan 'formalistische tendensen'. Als eerste klonk de Sjevstjenko Suite voor piano solo van Borys Ljatosjynsky (1895-1968), die docent was aan de conservatoria van Moskou en Kyiv. In De Os van 7 augustus klonk al zijn Symfonie Nr. 3: Vrede zal oorlog overwinnen.

Formalisten

Zowel Ljatosjynsky als Sjostakovitsj werd onder Stalin beticht van ‘formalistische tendensen’. Een even schimmig als omineus verwijt. Maar hoewel Sjostakovitsj verketterd werd tijdens de Stalinterreur, werd hij door het regime tegelijkertijd als boegbeeld gebruikt. Ondanks deze schizofrene situatie wist hij een eigen muzikale taal te ontwikkelen.

Sjostakovitsj was bevriend met de Oekraïense sterviolist David Oistrach, voor wie hij in 1948 zijn Eerste Vioolconcert componeerde, dat in 1955, twee jaar na Stalins dood, in première worden gebracht. Uiteraard met Oistrach als solist.

Valentin Silvestrov is de bekendste nog levende componist uit Oekraïne. Hij woonde zijn leven lang in Kyiv, maar is inmiddels naar Duitsland uitgeweken. In 2014 componeerde hij het koorwerk Gebed voor Oekraïne. Dit werd een maand na de Russische inval, op 25 maart 2022, uitgevoerd door het Philharmonisch Koor van Warschau tijdens een benefietconcert in Warschau voor het Nationaal Symfonieorkest van de Oekraïne en het Dumka Natoniaal Koor van Oekraïne.

U kunt De gehele uitzing hier terugluisteren