FOM 14: Discantus – Universi populi

Het nieuwe TivoliVredenburg kan nog zoveel mooie zalen hebben, sommige muziek hoort toch echt in een kerk. Discantus was dus goed op haar plek in de Pieterskerk. Met Praagse liturgie waande ik me in een klooster uit de 12e eeuw.

Zaterdag 6 september 2014, 17.00 uur, Pieterskerk

Discantus olv. Brigitte Lesne – Universi populi

door Hanna Den Hollander

Het programma van Discantus heeft écht oude muziek. Hun liturgische werken uit Praag komen uit de 12e eeuw. Het ensemble bestaat uit 10 zangeressen, die de geestelijke liederen overtuigend brengen. De link met Habsburg is er: de werken komen uit Praag en gaan over de beschermheiligen van de stad: koningin Ludmilla en haar zoon Wenceslaus. Ze beginnen met het programma inderdaad bij de beschermheiligen, maar gedurende het concert worden die steeds abstracter, en uiteindelijk komen we uit bij die andere moeder en zoon: Maria en Jezus. Langzaam stijgen we op naar de hemel boven Praag.

De Pieterskerk is een ideale plek voor het concert. De akoestiek leent zich uitstekend voor deze vocale werken, en de dames van Discantus weten de kerk te vullen met hun stemmen. Hun stemmen zijn goed op elkaar afgestemd, nergens ijl en op sommige momenten zelfs verassend diep en warm.

Een concert van een uur met alleen maar zang, in dezelfde taal, over hetzelfde onderwerp. Hoe houd je dat spannend? Discantus moet dat zich ook hebben afgevraagd. Anno 2014 is niet iedereen meer gelovig, en het zoveelste lied over Maria in een of andere vorm blijft ook voor mij gewoon een verzameling Latijnse woorden. De kans dat het saai wordt ligt op de loer. Toch doet Discantus geen concessies aan de inhoud van het programma, en dat is goed. Dit repertoire komt op zichzelf het beste tot zijn recht.

Wat Discantus wel heeft toegevoegd zijn de klokjes. De zangeressen bespelen belletjes, soms met stokjes op een soort rek, en soms houden ze een bel in hun hand, en samen spelen ze, soms tijdens en soms tussen de liederen in. De klokjes passen qua klankkleur goed bij hun stemmen, en geven een speelse noot aan de serieuze liturgie. Hoe komen ze er op die klokjes te gebruiken? Was dat gebruikelijk in de liturgie? Het programmaboekje meldt er niets over, en ik heb zelf nooit iets van die aard gelezen. Ik vraag me af wat ze er mee willen bereiken. Ik heb het idee dat ze het repertoire er wat lichter en vrolijker mee willen maken, maar het is de vraag of het lukt. Voor mij hinkt het teveel op twee gedachten: de serieuze liturgie wordt nergens zo hemels dat je in vervoering raakt, maar de belletjes zijn ook niet zo vrolijk dat je blij wordt. Ik vind de vrolijke noot in de muziek fijn, maar Discantus had beter écht voor een van de twee kanten kunnen kiezen. Deze middenweg werkt net niet.

Concerten met alleen maar religieuze werken: het schijnt dat je dan niet tussendoor mag klappen. En dat levert toch altijd een rare sfeer op. Tussen de verschillende delen van het concert (Discantus zingt steeds ongeveer 4 liederen die bij elkaar horen achter elkaar door) valt er een stilte. De zangeressen lopen naar een andere plek, mensen kuchen, wiebelen wat in hun stoel, iemand laat iets vallen, er klinkt ergens een klap en kerkbanken kraken. Dan begint de zang weer. Aan het einde

mag er wel geapplaudisseerd worden, en het publiek moet er duidelijk even aan wennen. Het begint voorzichtig, maar zwelt steeds meer aan, op den duur roffelen zelfs met hun voeten om hun waardering kracht bij te zetten. Het duurt lang voordat het applaus afzwakt.

Terecht, want Discantus brengt een mooi, gedurfd programma wat ze tot in de puntjes goed hebben uitgevoerd.