Een Nederlands kwintet met deze keer een meer actuele en avontuurlijke vorm van hard-bop, meestal gebaseerd op modaliteit: De trombonist Bart Lust met o.a. saxofonist Tom Beek. Een recente productie met opnamen uit 2009 / 2010.
De befaamde Concert Jazz Band van Gerry Mulligan (1927-1996).
Saxofonist en componist Ornette Coleman (1930). Als reactie op de bebop en hard-bop ontwikkelde hij in de jaren 50 een geheel eigen stijl. De improvisaties waren niet meer gebaseerd op akkoorden-schema's van b.v. 32 maten, maar er werd meer melodisch geïmproviseerd zonder een vastliggende vorm of structuur. Het tempo was meestal nog wel 'swingend' zoals in de hard-bop het geval was - vandaar dat zijn stijl wel is omschreven als 'free bop'. We horen hem in zijn pianoloze kwartet (met trompettist Don Cherry) in opnamen uit 1959 en 1961.
De Amerikaanse saxofonist Albert Ayler (1936-1970) deel 1. Hij was een van de belangrijkste exponenten van de 'free jazz' zoals die in gang was gezet door John Coltrane en Ornette Coleman, maar ook Sonny Rollins was voor hem een inspiratiebron. Opnamen uit zijn beginperiode, 1963 en 1964.
De Amerikaanse saxofonist Albert Ayler (1936-1970) deel 2. Hij was een van de belangrijkste exponenten van de 'free jazz' zoals die in gang was gezet door John Coltrane en Ornette Coleman. Zijn laatste concerten gaf hij met zijn kwintet in juli 1970 tijdens het festival van de Fondation Maeght in St. Paul de Vence (Zuid-Frankrijk), waarvan hier een weergave. Een paar maanden later werd zijn levenloze lichaam gevonden in de Hudson River te New York, zijn dood is nooit opgehelderd.
Altsaxofonist Lee Konitz (1927) werd bekend in de jaren 1950 als een belangrijke exponent van de 'cool jazz'. Na veel werk met kleine en grotere ensembles richtte hij in 1976 zijn eigen Lee Konitz Nonet op dat bestond uit 2 trompetten, 2 trombone's, 2 saxen en 3 man ritme. De boeiende arrangementen zijn van Sy Johnson en Konitz zelf.
Het Octet van de Amerikaanse saxofonist David Murray (1955). Hij ontwikkelde zich in de loop van de jaren zeventig tot een belangrijke vrije improvisator, enigszins in het voetspoor van Albert Ayler en Archie Shepp. In 1980 richtte hij zijn Octet op, waarvoor hij de composities en arrangementen schreef. Het ensemble paart muzikale organisatie aan uitbundige vrijheid zonder dat de structuren verloren gaan. Dit legendarische ensemble heeft helaas maar een paar jaar bestaan. Opnamen uit 1980, 1982 en 1983.
Het orkest van pianist, componist en arrangeur George Russell (1923-2009). Zijn opvattingen waren altijd grensverleggend, zowel met zijn sextetten als met zijn grotere formaties. Daarbij wist hij in zijn producties zowel zwarte als blanke topmusici bijeen te brengen. Vandaag zijn 5-delige suite "New York N.Y." met opnamen door groot orkest uit 1958 en 1959 - ruim 50 jaar geleden dus - maar zijn muziek doet nog steeds heel modern en avontuurlijk aan.
De gitaristen John Scofield (1951) en Pat Metheny (1954) gelden sinds 1980 als toonaangevende solisten op hun instrument. In 1993 kwamen ze samen in kwartet-bezetting, met basgitarist Steve Swallow en slagwerker Bill Stewart.
Bill Holman (1927) begon als tenorsaxofonist aan de Amerikaanse westkust maar ontwikkelde zich al snel tot een veel gevraagd componist en arrangeur voor de orkesten van Stan Kenton, Woody Herman en Gerry Mulligan. Ook leidde hij grote orkesten onder eigen naam waarbij zijn kwaliteiten nog meer tot hun recht kwamen. Vandaag de Bill Holman Band uit 1997 met een eerbetoon aan pianist Thelonious Monk, diens composities in de gewaagde en virtuoze arrangementen van Holman.
Het kwartet van gitarist Timucin Sahin (Turkije 1973). Hij studeerde in Nederland maar is inmiddels vertrokken naar de V.S. De musici spelen in een avontuurlijk idioom waarbij de muzikale structuur overigens niet verloren gaat. Speciale aandacht verdient ook altsaxofonist John O'Gallaghar (1964). De opnamen zijn uit 2008, New York.